GPS, bilindiği üzere uydu aracılığı ile yapılan takip yada konum belirleme sistemidir. Peki GPS teknolojisi hakkında ne biliyorsunuz? GPS tarihinin aslında oldukça eski yıllara dayandığını biliyor musunuz? Bu yazı ile GPS sistemlerinin ne işe yaradığını, nerelerde kullanıldığını ve kısa bir tarihini inceleyeceğiz.

GPS Tarihi

Uydu takip sistemi olarak geliştirilen GPS (Global Positioning System – Küresel Konumlama Sistemi), 1960 başlarında tartışılmaya ve geliştirilmeye başlanmıştır. Pek çok teknolojik ürün gibi ilk olarak askeri amaçlı geliştirilip kullanılan GPS sistemi sivil amaçlı kullanılabilmesi için bir kaç denemeden sonra vazgeçilmiştir. Fakat bu durumu Rusya hava sahası içinde nedeni bilinmeyen bir sebep ile düşen bir uçak tekrar sivil kullanım için bir geri dönüş olmuştur. Ayrıca tüm bu sistemler için 1970 ile 2000 yılları başına kadar sinyal gönderici mekanizmalardan uydu alıcılarına ve uzayda uydu istasyonları yerleştirilmesine kadar pek çok işlem gerçekleştirilmiştir. İlk GPS sistemi 2. dünya savaşı sırasında Amerikan askerlerinin yön bulmasının kolaylaştırılması ve güdümlü füzelerin koordinat hesabı için kullanılmıştır.

GPS Nedir?

Bu bölüm de pek çok şeye değinilebilir fakat ben burada bir GPS sisteminin yapısından bahsederek takip sisteminin nasıl gerçekleştiğini teorik olarak anlatmak istiyorum. Bundan sonraki bölümde ise uydu takip sistemleri ve yazılımları üzerine bir alt başlıkta bilgiler paylaşacağım. GPS sistemleri dünya yörüngesine yerleştirilmiş bir grup uydu sisteminden oluşmaktadır. Bu istasyon bilim dünyasında uydu takip sistemi (Satellite Navigation System) olarak da bilinmektedir. Bu uydu sistemi Amerikan Savunma Bakanlığına ait olup 2004 yılında gönderilen uydular ile 24 adet uydu yer almaktaydı. Bu sayı 2012 ile 32’ye yükseltildi. Bu 24 uydu dünya yörüngesinde sürekli döner ve düşük güçte radyo sinyalleri yayar. Yer yüzüne gönderilen radyo dalgalarını işlemek içinse navigasyon cihazlarına GPS alıcısı takılır. Takılan GPS alıcısı ise radyo sinyallerini işleyerek uydu ile GPS alıcısının takılı bulunduğu cihaz arasındaki mesafeyi tespit ederek cihazın konumunu hesaplar. Bu sayede navigasyon sistemleri olarak adlandırılan bu yöntemle konum tespiti yapılmış olur. Bunun dışında aracın hızını ve o anda dünya üzerinde bulunduğunuz yerin zaman aralığını gösterebilecek kapasiteye sahiptir. GPS Sistemleri Nasıl Çalışır? GPS sisteminin nasıl çalıştığını anlayabilmek için ilk önce gökyüzünde yer alan uyduların nasıl çalıştığını anlamak gerekir. Her biri yaklaşık 450 gram olan bu uydular dünya yörüngesinde konumlandırılmıştır. Bu yörüngedeki uydular dünya üzerinde hızla hareket ederek dünya yörüngesi etrafında günde tam iki tur atar. En önemli özelliği ise bu tur sırasında en az 4 uydu GPS alıcıları tarafından fark edilebilecek mesafede yer alır. GPS alıcısı ise dünya yörüngesinde aktif konumdaki uydu cihazları ile radyo sinyalleri yardımı ile haberleşerek dünya üzerindeki konumunu tespit ederek navigasyon cihazlarına aktarır. Bu veriler cihazlar yardımı ile insanların anlayabileceği birer veriler haline getirilir.

gps uydu sistemi

GPS Alıcısı ileYeryüzündeki Cihazın Konumu Nasıl Belirlenir?

Aslında GPS in konum belirleme sırasında yaptığı işlemler o kadar da karmaşık değil. Matematikte Trilaterasyon (Trilateration) formülü olarak bilinen basit bir mantığa dayanmaktadır. Bu formülü kısaca açıklamak gerekirse GPS alıcısı uzaydaki uydularla tek tek haberleşerek aralarındaki mesafeyi hesaplar. Bu mesafeyi hayali çizgi ile şekillendirecek olursak hayali çizgi sadece tek noktada dünyayı keser. Şimdi sizinde tahmin ettiğiniz gibi bu kesen tek nokta GPS alıcısının (yani sizin) bulunduğunuz noktadan başka bir yer değildir.

Bu yöntemle yer tespiti yapmak ayrı bir mesele olduğu gibi bir de konumun doğru bir şekilde gösterilmesi gerekir. Fakat bu tek bir uydu ile %100 başarı sağlayacak bir çalışma değildir. Bundan dolayı konumun doğru tespit edilmesi için en az 3 uydudan konum bilgisi okunması gerekir. Fakat her GPS alıcısı 4 farklı GPS uydusundan konum bilgisine ulaşarak başarılı bir tespit yapar. Yani bu durum şunu ifade eder. Dünya yörüngesinde aynı noktayı kesen 4 farklı veri ile kişinin o anki konumu başarılı şekilde sağlanır. Bu da 4 farklı hayali çizgi anlamına gelmektedir. İşin bir başka boyutu ise dünyanın da bir küre olduğunu bildiğimize göre aslında 5 farklı küme sadece bir noktada kesişiyorsa işte GPS alıcısı tam olarak yer yüzünde o konumdadır.

Bu olayı görsellerle şekillendirerek anlatmak biraz güç olduğundan youtube dan edindiğim bir video ile GPS sisteminin nasıl çalıştığını çok daha net bir şekilde anlatmak istedim. Bu video’yu izlediğinizde yukarıda bahsettiğim tüm açıklamalar teker teker oturacak.

GPS ile Uydu Takip Sistemleri

2000’li yıllara geçiş ile özel sektörde uydu takip sistemleri değim yerinde ise peynir ekmek gibi gitti. Büyüğünden küçüğüne pek çok işletme araç takip sistemlerini kullanarak ürünlerinin nakliyesini kontrol etme fırsatı buldu. Bu işletme çözümü şirketler için pek çok sorunun kolay yoldan çözülmesine yardım etti. Özellikle akaryakıt istasyonlarına zorunlu hale getirilerek büyük ölçüde kaçakçılık engellendi.

GPS Yazılımları

GPS yazılımları yukarıda belirttiğim gibi GPS alıcılarının edindiği konum bilgisini kullanıcının anlayacağı şekle dönüştürülmesi işlemidir. Yani konumun harita üzerinde gösterimidir. Bu yazılımları sunan pek çok şirket bilmektesiniz fakat bunlardan en eskisi ve en bilinenlerden biri kuşkusuz Google Map. Ayrıca araçlar üzerinde harita bilgisi sunan sistemler olan araç navigasyon sistemleri de mevcuttur. Bunlardan en meşhuru ise TomTom navigasyonlarıdır. Gerçekten de kaliteli bir haritaya sahip tek navigasyon yazılımı TomTom yazılımlarıdır. Eğer sıradan bir navigasyon cihazı ile yol bulmaya çalışırsanız sizi yanlış adreslere götürebilir. Fakat bu durum TomTom yazılımları ile gerçekten de çok düşük.

Son Olarak; Bu yazıda teknolojinin en son kazanımlarından biri olan GPS (uydu takip sistemleri) ve navigasyon yazılımları hakkında oldu. Takıldığınız merak ettiğiniz yada anlamadığınız bir şey varsa yorum kısmından sorabilirsiniz.

2 Responses to GPS Nedir? GPS ile Takip Sistemleri

  1. Teknotez dedi ki:

    Paylaşımlarınızı beğeniyorum. Değerli teknoloji haberleriniz ve bilgileriniz için teşekkür ederim. Bu konu bir kenarda dursun daha sonra döneceğim.

  2. Gülhan Ayvacı dedi ki:

    TEKNOLOJİNİN BU KADAR İLERİ GİTTİĞİNE İNANAMIYORUM. Mayıs 2006 da Philips Radyo seti satın almıştım.Radyoda GPS olduğunu farkettim.Nasıl mı?Elimdeki tüm okuduğum kitap sayfaları ,konuştuklarım, gazetelerin sayfalarında çıkıyor….yansıma oluyor.
    Lise Matemetik mezunuyum…ARAŞTIRMALIYIM BELKİ DE UZAYA ÇIKMALIYIM.
    GÜLHAN AYVACI

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

22 2 0 0