robot-yarışması

Eğer herhangi bir mühendislik alanında yada bir meslek lisesinde öğrenciyseniz robot yarışmalarını duymuşsunuzdur. Peki hiç robot yarışmasına katıldınız mı? yada yarışmak için hazırlanmayı düşündünüz mü? tüm bu süreç oldukça karmaşık gibi görünse de asında zevkli ve heyecanlı bir serüvenin sadece basit bir başlangıcı olabilir. Hazırladığınız robotlar ile yurt içi yada yurd dışı pek çok yarışmaya katılabilirsiniz. Burada farklı öğrenci arkadaşlarınızla tanışır ve tecrübe edinme fırsatı yakalayabilirsiniz. Hatta iyi bir robot hazırlayarak derece elde ederek hem para gibi ödül kazanabilir hemde kariyerinizi öğrenciyken şekillendirebilirsiniz.

Bu yazıda geçmiş zamanlarda katıldığım robot yarışmalarında elde ettiğim bilgi ve tecrübelerden bahsederek yarışmaya hazırlanan öğrenci arkadaşlara bazı tavsiyeler vereceğim.

Ekibinizi Kurun

Robot yarışmasına katılmaya karar verdikten sonra eğer bu işi tek başınıza yapmayı düşünüyorsanız oldukça zor günlerin sizi beklediğini belirtmeliyim. Çünkü hazırlık süresi boyunca tek işiniz robot yapma ile sınırlı kalmayacak. Bu oldukça uzun maratonda başarıyı yakalamak istiyorsanız kesinlikle ekip olmalısınız. Çünkü karşınıza çıkacak olası rakiplerin çoğu bir ekip olarak katılacak. Ayrıca, genellikle yarışmalara katılan guruplar genellikle öğrenci kulüplerinden oluşur. Bu kulüpler içerisinde bilgi ve tecrübesi yüksek kişiler yer alır ve arkasından kendi gibi pek çok insani yetiştirebilir. Bence eğer iddialı bir robot sahibi olmak istiyorsanız okulunuzdaki bu guruplara katılmak en doğrusudur. Katıldığınız kulüp içinde kendi robotunuzu yapabilirsiniz ve bu robot için de kendi ekibinizi oluşturarak çok daha iyi bir robot hazırlamanız mümkün.

Yarışma Takvimi Oluşturun

Artık pek çok robot yarışması düzenleyen guruplar (genellikle üniversite kulüpleri), düzenlenen yarışmaları geleneksel hale getirdiler ve her birinin kendine özgü düzenleri var. Mesela ODTÜ robot yarışmasında bir ön başvuru aranmazken Milli Eğitimin düzenlediği yarışmaya katılım hakkı kazanmak için kesinlikle bir ön başvuru istenir. Bu başvuru süreci içerisinde robotunuz kaydedilmezse ülkemizin en büyük 2. robot yarışmasına katılamazsınız.

Ayrıca kurallar ve katılım şartları da yarışmadan yarışmaya farklılık gösterebilir. Eğer bir de yurt dışında robot yarışmasına gitmeyi düşünüyorsanız. Takviminizi iyi ayarlamanız gerekir.

Robot Yapımına Başlama

Robot yarışmasına katılabilmek için en önemli ihtiyaç bir robota sahip olmaktır. Bir robota sahip olabilmeniz için ya satın almanız gerekir ki bu istenmeyen bir durumdur. Ayrıca direk kit satın almak kuralların ihlaline sebep olacaktır. Hem öğrenelim hem de eğlenelim amaçlı yapılan bu yarışmalar için en az bir yada istersiniz birden fazla robot yaparak katılabilirsiniz. Robot yapımı için üç alt başlık oluşturdum. Bu başlıklar başlangıç için gerçekten de çok önemlidir.

Yarışma için Robot Kategorisi Seçme

Bundan 3-4 sene önce bu yazıyı yazmış olsaydım bu durum aslında çok sorun olmaya bilirdi. Çünkü çok fazla kategori yoktu. Fakat son yıllarda çok farklı ve zevkli robot kategorileri eklendi. Şimdi aşağıda yapabileceğiniz robot kategorilerini sıralayalım.

Çizgi İzleyen Robot

Başlangıç açısından belkide en ideal robot türü çizgi izleyen robottur. Fakat çizgi izleyen robot diğer robotlara göre daha iyi programlama bilgisine ihtiyaç duyan kategorilerden biridir. Çünkü bu robotların yarışacağı pistler her gittiğiniz yarışmada değişeceği her birine ayrı kod yazmanız gerekmektedir. Ama kısa bir sürede çalışır hale getirmesi en kolay robot türüdür. Bir 15cm cetvel bile işinizi görebilir. Bu avantajından dolayı programlaması zorda olsa pek çok kişi bu kategoriye hazırlık yapar.

Sumo Robot

Katılabileceğiniz belkide en zevkli robot yarışmalarından biridir. Programlaması çok zor olmasa da (hatta en kolayı) mekanik açıdan oldukça sıkıntılı günlerle karşılaşabilirsiniz. Özellikle kilo ve ebat sınırı sizi en çok zorlayacak kurallardan olacak. Ayrıca maliyet açısından da bu kategoriye hazırlık yapmak külfetli olabilir. Sumo robot için son yıllardaki en büyük sorun ise pek çok robot yarışması düzenleyen grupların bu kategoriyi yarışmalardan çıkarması gösterilebilir. Ama hali hazırda ülkemizde yılda en az 2-3 yarışmaya katılabilirsiniz.

Eğer mini sumo kategorisinde yarışmak istiyorsanız. Yine çizgi izleyen gibi oldukça popüler olmuş bir kategoridir ve tüm yarışmalarda baş kategorilerden biridir. Son yıllarda ise nano sumo robotları da uluslar arası yarışma kategorilerinde yer almaya başlamıştır.

Labirent Çözen Robot

Robot adından da anlaşılacağı üzere hazırladığınız robot bir labirent içerisine girdikten sonra doğru yolları bularak otonom bir şekilde dışarı çıkması gerekir. Böyle bir robotu hazırlamak zor değildir. Ayrıca düşük maliyetli bir robot türü diyebilirim. Bu kategorideki sıkıntınız yine programlamada olabilir. Çünkü labirente giren robot daha önce hiç bilmediği bir yolu takip etmesi gerekir. Programlama konusunda kendinizi zorlamanız gereken bir kategori ve sıkı hazırlanmanızı tavsiye ediyorum. Ama katılımı her geçen gün artan kategori olarak yarışırken keyif alacağınız kesin.

Yangın Söndüren Robot

Bu robotun görevi de parkur içerisindeki mumları söndürmektir. Artık geleneksel bir hal almış robot yarışı kategorilerinden biridir. Geçtiğimiz yıllarda çok fazla katılım olmasa da robot yarışması yapan neredeyse tüm guruplar bu robot yarışlarına yer vermektedir. Yani bir sumo robot yapmış olsanız yarışa katılacağınız yer sınırlıyken yangın söndüren için tüm yarışmalara katılabilirsiniz. Bu robot için kuralları okuyup robotun nasıl bir ortamda yarışacağını anlamak ve ona göre bir robot tasarlamak ve programını yazmaktır.

Denge Robotu

Yapı olarak diğer robotlardan farklı olsa da çalışma mantığı olarak kısmen çizgi izleyen robota benzemektedir. Denge robotu iki tekerli olmak zorundadır. Bundan dolayı yazdığınız program ve uyguladığınız tasarım gerçekten de çok önemlidir. Bu yarışmada tek mesele ise parkuru en hızlı şekilde tamamlamak.

Serbest Stil Robot Yarışmaları

Yarışma düzenleyen tüm gruplar tarafından geleneksel olarak serbest stil kategorisi eklenir. Bu kategoride otonom özelliğe sahip her hangi türde bir robot yapmanız mümkün. Bu kategorinin en zevkli tarafı ise bir jüri ekibi tarafından robotunuzun incelenmesi ve derecelendirmesi. Bu kategoride oldukça farklı robotlar görmek mümkündür.

Robot Malzemelerini Hazırlama

Hangi robot kategorisinde yarışmanız gerektiğine karar verdikten sonra hızla robot malzemelerini temin etmenizi tavsiye ediyorum. Çünkü sizin gibi pek çok insan yarışmaya hazırlanacağı için malzemeler elinize geç ulaşabilir. Ayrıca eğer malzemeleri internet aracılığı ile alıyorsanız kesinlikle o an ellerinde malzeme olup olmadığını sormalısınız. Aksi taktirde malzeme elinize geç ulaşabilir.

Robot Tasarımı

Robot tasarımını iki kategoriye ayırabilirim. İlki mekanik tasarım, gövdesinden, tekerine, vidasından ağırlığına, sensör yerleşimine kadar pek çok ayrıntıyı içerisinde saklar. Hele sumo,denge gibi robot türlerinde yarışacaksanız sensör seçerken çok daha dikkatli olmalısınız.

İkincisi, elektronik kartın hazırlanmasıdır. Kart olduğunca küçük tasarlanmalıdır ki yer sorununu en aza indirsin. Ayrıca darbelere ve kısa devreler için dayanıklı olmalıdır. Özellikle soket kısmı çok önemlidir. Yarı temas eden bir soket yüzünden yarışmadan elene bileceğinizi unutmayın!

Robotun Programlanması

Karşınıza güçlü rakipler çıkacak ve güçlü bir tasarımla rakibinizi yenebileceğinizi sanıyorsanız yanıldığınızı söylemeliyim. Kaliteli bir program sizi başarıya götürecek en son faktördür. Çünkü eğer kodlarınız doğru çalışıyorsa rakipleriniz için bir tehlike arz edersiniz. Yoksa sadece biraz keyfin tadını çıkarmak size iyi gelebilir.

Programlama konusunda destek alabileceğiniz birini bulmalısınız. Ayrıca kaliteli forumlar ve kitaplar (çok fazla e-kitap bulabilirsiniz.) bulmanızda fayda var.

Robot Yarışması İçin Tavsiyeler

Bu kısım ile yazıyı bitirmek istedim çünkü bu tavsiyelere oldukça fazla ihtiyacınız olabilir.

Tekrar diyorum ekip kesinlikle şart. Bu sayede bilgilerinizi ortak kullanabileceğiniz gibi maddi açıdan da biraz rahatlamış olursunuz.

Malzeme alırken bütçeniz elverdiğince yedek malzemelerde almaya çalışın. Mesela 5 sensör kullanacaksanız en azından 1 tanede yedek sensör almanız oldukça önemlidir. Bu arada eğer malzemeleri bir dükkandan satın alacaksanız sensör, motor gibi parçaları kesinlikle test ederek alın yoksa vakit ve para kaybına uğrayabilirsiniz. İnternet ile satın alacaksanız o gün test edin ve sorun varsa hemen satıcı ile irtibata geçin.

Robotu yaparken kendi elektronik kart tasarımınızı ve programını hazırlamanız hata gibi durumlarda kolay müdahale için çok önemli bir faktördür.

Robot yapımı sırasında size yardımda bulunabilecek bir abi veya abla konumunda biri olması gerçekten önemli. Kendinize böyle bir imkan oluşturmaya çalışın. En azından forum ve blog sahipleri ile bağlantı kurabilirsiniz.

Robotları yarışmaya katılmadan önce test edin. Çünkü çalıştığından ve kurallara uygun olması en birinci şart.

Yarışmaya önceden kayıt olun. Gideceğiniz şehir için bileti erken almayı unutmayın. Yoksa robotunuz ile birlikte otogarda kalabilirsiniz. Hatta bir kulüple katılırsanız tüm bu masrafları okuldan karşılayabilirsiniz.

Yarışmaya yedek malzeme ve takım çanta ile gidin. Yoksa ödünç kalem ister gibi bir robotçu için çok önemli alet ve takımları istemek zorunda kalabilirsiniz ve çoğunlukla da ret edilirsiniz.

Yarışmalar başlamadan önce rakiplerinizi analiz edin. En azından karşınıza kimlerin çıkacağını görmüş olursunuz. Hatta bu ortamlarda ciddi arkadaşlıklar kurabilirsiniz.

En son olarak ise tüm bunların bir yarışma ve kendini geliştirme çabası olduğunu unutmayın. Aksi takdirde gaza gelip bir başka insanın kalbini kırabilirsiniz. Olabildiğince eğlenmek ve öğrenmek temel hedefiniz olmalı çünkü bu ikisi dışında her şey geçicidir.

2 Responses to Robot Yarışmasına Nasıl Hazırlanılır?

  1. Ali Osman diyor ki:

    Bahsi geçen robot çalışmalarının devreleri de yazıya eklenebilir aslında… 😉

  2. hüseyin bolat diyor ki:

    bahtiyar mıydı yoksa yadigar mıydı öyle bir robot(otomat) vardı bir zamanlar…. çalışmayan….

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir