Diyot Sembol ve Resimi

Günümüz de elektronik teknolojisi oldukça önemli seviyelere geldi. Bu seviyelerin yükselmesindeki en büyük faktör ise kuşkusuz yarı iletkenler. Elektronik teknolojisinin ilerlemesindeki en büyük faktörlerinden biri de yarı iletken malzemelerin keşfi ve elektronik teknolojisinde kullanılmasıdır. Diyot ise yarı iletken malzeme kullanılarak üretilen en basit elektronik devre elemanlarından biridir.Bu yazıda yarı iletkenlerden çok diyot hakkında bilgi paylaşımında bulunacağım.

Diyot Nedir? Ne İşe Yarar?

Diyotlar, temel olarak tek yönde akım geçişine izin veren elemanlardır. Elektrik akımını sadece anot (+) kısımı geçirir. Katot (-) kısmına gelen elektrik akımlarını ise geçirmez. Bu ise diyot ve diğer yarı iletken elemanları devrelerde anahtarlama amaçlı kullanmamızı sağlar. Bu oldukça önemli bir konudur çünkü elektronikte yarı iletkene geçiş yapılmadan önce bu tür anahtarlama işlemleri mekanik yöntemler ile yapılıyordu. Bu ise yapılan cihazların oldukça büyük olmasına ve çok yer kaplamasına sebep oluyordu. Yarı iletken teknolojisi ile elektrik akımları diyot gibi yarı iletken malzemelerle kontrol edilmeye başlanmış ve malzeme boyutlarının küçülmesiyle elektronik ürünler günümüzde cebimize kadar girmiştir.

Diyotlar, genel olarakSilisyum (Si) veya Germanyum (Ge) yarı iletkenler ile üretilir. Bu iki elemanın aralarındaki en büyük fark ise Silisyum 0,7V bir gerilim üretirken, Germanyum 0,3V gerilim üretirler

Yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanlarıdır. Diğer bir deyimle, bir yöndeki dirençleri ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin küçük olduğu yöne “doğru yön” ,büyük olduğu yöne “ters yön” denir.

Diyot Sembolü

diyot-sembolu1

Diyodun Uçları:
Diyotun uçları pozitif (+) ve negatif (-) işaretleri ile de belirlenir. Diyodun P bölgesinden çıkarılan bağlantı ucuna (elektroduna) ANOT ucu, N bölgesinden çıkarılan bağlantı ucuna da KATOT ucu denir. Anot “+” katot “-” ile gösterilir.
Diyoun Ayaklarının Belirlenmesi
Diyotları bağlarken ayaklarına dikkat etmek önemlidir çünkü devrede eğer anahtarlama görevi görsün istiyorsak anat ve katot uçlarını düzgün takmalıyız.
Normal bir diyot, bir yönde küçük direnç, öbür yönde çok büyük direnç gösterecektir. Diyot direncinin küçük çıktığı yönde, ölçü aletinin pozitif (+) probunun bağlı olduğu uç ANOT diğer uç KATOT ‘dur
Kullanım Alanları
Diyotlar çok fazla alanda kullanılmaktadır. Bunlara şu örnekleri verebiliriz. Doğrultucu,detektör, modülatör, limitör, anahtar,yükselteç olarak çeşitli amaçlar için yararlanılmaktadır.

Diyot Sağlamlık Kontrolü

Diyot, yarı iletken bir malzemeden imal edildiği için yapısı itibariyle sağlamlık testi şu şekilde yapılmalıdır;

diyotsağlamlıktesti

Sağlamlık kontrolü için bir Ohm metre yada AVO metreye ihtiyaç vardır. Yani diyot sağlamlığı için diyotun direnç değerlerine bakacağız. İlk olarak ölçü aletinin kırmızı(+) ucu diyotun anot(+) ucuna, siyah(-) ucu katot(-) ucuna değdirildiğinde küçük bir direnç değeri okunmalıdır. Daha sonra prob uçlarını yer değiştirerek tekrar direnç değeri okunur. Bu ikinci direnç değeri yüksek bir değer gösteriyorsa diyot sağlamdır. Bu iki ölçümden biri yada her ikisinde bir tuhaflık varsa diyot bozuktur.

Diyot Çeşitleri

Kristal Diyot

Diyot Sembol ve ResimiDiyot çeşitleri içerisinde en eski ve en çok kullanılan türüdür. Kristal diyotlar içerisinde en iyi bilinenler ise 1N400X serisidir. Diyot teknolojisinde Germanyum ve Silikon kullanılmaya başlamadan önce kristal denilen madde ile üretilmeye başlandığı için adı Kristal diyot olarak kalmıştır.  Pek çok elektronik devrede kullanılmaktadır. Özellikle doğrultma amaçlı kullanılırlar. Bir diğer kullanım yeri ise kesinlikle kısa devre olması istenilmeyen alanlar kristal diyot ile kesime uğratılır. Yandaki resimde kristal diyot ve sembolüne ait görsel yer almaktadır.

Köprü Tipi Diyot

kopru-diyot-ve-sembolu

Köprü diyot, yapı olarak dört ayrı kristal diyotun birbiri ile bağlanması sonucu elde edilir. Yandaki resimde sembolü ve resmini görebilirsiniz. 4 bacaklı olarak üretilirler. Bu bacaklardan ikisi alternatif akıma bağlanır. Diğer iki ucu ise + ve – dir. Bu iki uç ile doğru akım devrede kullanılabilir. Köprü diyotlar, 4 diyotlu tam dalga doğrultma devreleri için kullanılırlar.

Zener Diyot

zener-diyot-sembol

Voltaj sabitlenme amaçlı kullanılan diyot çeşididir. Zener diyot, devrede ters polarize edilir. Yani diğer diyot türlerine göre ters bağlanır. Ayrıca bu diyotlar ters polarma uygulandığında, belirli bir gerilim değerine kadar yalıtkan kalır. Bu değer aşıldığında ise iletken özelliği kazanır. Mesela 8V değerinde bir zenerin uçlarında 10 V’luk gerilim düşüyorsa 2 Voltu üzerinden geçirir.

 

Tünel Diyot

tunel-diod-ve-semboluTünel diyotlar, özelliklemikro dalga alanında yükselteç ve osilatör olarak yararlanılmak üzere üretilmektedir.
P-N birleşme yüzeyi çok ince olup, küçük gerilim uygulamalarında bile çok hızlı ve yoğun bir elektron geçişi sağlanmaktadır. Bu nedenledir ki Tünel Diyot, 10.000 MHz ‘e kadar ki çok yüksek frekans devrelerinde en çok yükselteç ve osilatör elemanı olarak kullanılır.
Üstünlükleri:

  • Çok yüksek frekansta çalışabilir.
  • Güç sarfiyatı çok düşüktür. 1mW ‘ı geçmemektedir.

 

 Dezavantajları:
  • Stabil değildir. Negatif dirençli olması nedeniyle kontrolü zordur.
  • Arzu edilmeyen işaretlere de kaynaklık yapmaktadır.

 

Işık Yayan Diyot (Led)

led-ve-sembolu

Elektriksel enerjiyi ışık enerjisi haline dönüştüren özel katkı maddeli PN diyotlardır.Genelde LED (Light Emitting Diode; Işık yayan diyot) veya SSL (Solid State Lamps; Katı hal lambası) adlarıyla isimlendirilirler.Katkı maddesinin cinsine göre şu ışıklar oluşur:

  • GaAs (Galliyum Arsenid): Kırmızı ötesi (görülmeyen ışık)
  • GaAsP (Galliyum Arsenid Fosfat): Kırmızıdan – yeşile kadar (görülür)
  • GaP (Galliyum Fosfat): Kırmızı (görülür)
  • GaP (Nitrojenli): Yeşil ve sarı (görülür)

Led diyot hakkında ayrıntılı bilgi edinmek isterseniz. Led hakkında hazırladığım yazıyı inceleyebilirsiniz. Led diyot nedir?

 Schottky (Baritt)Diyot

Schottky-diyot-ve-sembolu

Metal ve yarı iletken kristalinin birleştirilmesi ile elde edilmektedir. Ancak bunlar jonksiyon diyot tipindedir. Değme düzeyi (jonksiyon) direnci çok küçük olduğundan doğru yön beslemesinde 0.25V ‘ta dahi kolaylıkla ve hızla iletim sağlamaktadır.Ters yöne doğru akan azınlık taşıyıcıları çok az olduğundan ters yön akımı küçüktür. Bu nedenle de gürültü seviyeleri düşük ve verimleri yüksektir.

 

 

Büyük Güçlü Diyotlar
2W ‘ın üzerindeki diyotlar Büyük Güçlü Diyotlar olarak tanımlanır. Bu tür diyotlar, büyük değerli DC akıma ihtiyaç duyulan galvano-plasti, ark kaynakları gibi devrelere ait doğrultucularda kullanılmaktadır.

Gunn Diyotlar
Gunn diyoda gerilim uygulandığında, gerilimin belirli bir değerinden sonra diyot belirli bir zaman için akım geçirip belirli bir zamanda kesimde kalmaktadır.
Eğer devre çalışırken ölçü aletinin gerilim kademesinde diyot ölçülür ise,
Ölçü aletinin artısı (+) ve diyotun anot (+) bacağına, eksisi (-) ise diyotun katot (-) bacağına bağlanır ise bir vol

One Response to Diyot Nedir? Çeşitleri ve Kullanım Alanları

  1. meltem çetindoğaç diyor ki:

    bu içerikler copy paste mı? yazı çat diye bitiyor. bir yerden aşırdıysanız link verin de doğru yerden okuyalım.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir