direnc-nedir-cesitleri

Elektrik akımına karşı gösterilen zorluğa elektriksel direnç denir. Elektriksel zorluğu sağlayabilmek için belli bir elektriksel büyüklükte üretilen devre elemanlarına direnç(resistor) denilmektedir.

Elektronik elemanlar içinde en sık kullanılan devre elemanıdır. Kullanılmadığı bir devre olamayacağını düşünüyorum.

Direnç Sembolü ve Birimi

Direnç, R harfiyle gösterilerek sembol edilir.

Bir direncin değeri, sahip olduğu elektriksel büyüklüğü ile anılır. Direncin elektriksel büyüklüğü(ya da birimi) ohm dur ve ‘Ω’ (omega) harfiyle gösterilir. Direncin genellikle üst katları kullanılır. Bunlar kiloohm, megaohm ve gigaohm dur.

Direnç Çeşitleri (Türleri)

Direnç türü bakımından sabit direnç ve ayarlı direnç olarak iki kısımda incelenebilir. Aşağıda bu direnç çeşitleri hakkında bilgiler sunarak direnç türlerini göstereceğim.

Sabit Değerli Dirençler

Devre akımını ya da gerilimini belirli bir değerde sabitlemek gerektiği durumlarda kullanılırlar. Bu yüzden sabit direnç türlerinde, direnç değeri değişmez.

Sabit dirençler kullanılacak yere yada amaca göre farklı kılıflar da üretilebilir. Yandaki resimde bu farklı kılıflara ait çeşitli görseller yer almaktadır. Üretilen bu farklı kılıflar ise yapıldığı malzemenin cinsine göre sınıflandırılır. Aşağıda bu direnç kılıfları hakkında bilgiler yer almaktadır.

sabit dirençlerin değerleri renk kodları ile etiketlenir bu yüzden direncin değerini okumak için direnç renk kodlarını bilmek gerekir.

Karbon dirençler

Kömür tozu ve recine tozunun eritilmesi sonucu elde edilen sabit direnç türüdür. Karbon dirençler 1 Ω değerinden başlayarak bir kaç MΩ değerlerine kadar üretilmektedir. Elektronikte devrelerde en sık kullanılan direnç modelidir.

Telli dirençler

Sıcaklıkla değerinin değişmemesi ve yüksek akımlara karşı dayanıklı olması için üretilen direnç türüdür. Telli dirençler yapı olarak, Nikel-Krom, Nikel-Gümüş yada konstantan karışımlarından oluşmaktadır. Telli dirençler, 10Ω – 100KΩ aralıklarında 30W gücü dayabilecek kapasitede üretilirler. Elektronik uygulamalar da yüksek dayanıklıklarından dolayı hassas işlemlerde ve yüksek frekans gerektiren yerlerde kullanılırlar.

Film dirençler

Film dirençler, yapı olarak iki farklı türde sınıflandırılır. Bu tür dirençler şerit şeklide bir yalıtkan gövde etrafında sarıldıklarından dolayı film direnç olarak tanımlanmışlardır.

İnce film dirençler

Tolarans değerinin düşük olması ve yüksek ısıda kararlı çalışmasından dolayı tercih edilirler.

Kalın film (Cermet) dirençler

 Yapı itibari ile en düşük toleransa sahip direnç türü olduğundan hassas devre uygulamalarında tercih edilir.

Ayarlı (Değişken Değerli) Dirençler

Ayarlı direnç çeşitlerinde, direnç üretilirken farklı iki aralıktaki direnç değeri boyunca ayarlanabilecek şekilde üretilirler. Böylece ayarlı direncin bağlandığı noktanın gerilimi ya da bağlandığı noktadan geçen akımı ayarlama olanağı olur. 

Ayarlı dirençler de sabit dirençler gibi çeşitli kılıflarda üretilir. Bu direnç kılıflarını da aşağıda biraz açıklayarak ayarlı dirençlerin kullanım amaçlarının daha iyi anlaşılmasını sağlayalım.

 

Reosta

İki farklı bağlantı ucu ve bir değişken kolu vardır. Bu kol yardımıyla reostanın direnç değeri artırılır yada azaltılır. Genellikle yüksek direnç değerleri elde etmek için kullanılırlar.

Potansiyometre

Potansiyometre genel olarak üç bacaklı olmaktadırlar. Bu bacakların ikisi iç yapısında sabit fakat üçüncü bacak ise iç yapısında hareketli bir yapıya sabittir. İşte bu hareketli yapı sayesinde sabit diğer iki bacaktan sürekli değişen bir voltaj çıkışı alabilmek mümkün hale gelmektedir.

Bu konu ile ayrıntılı bilgi Potonsiyometre Nedir? adlı diğer yazıda bulunmaktadır. Bu yazıyı inceleyebilirsiniz.

Trimpot

Bu ayarlı direnç türü potansiyometre ile aynı yapıdadır. Potansiyometre ile trimpot arasındaki fark, potansiyometre elle trimpot ise tornavida ile ayarlanır. Ayrıca trimpot ön ayar amaçlı kullanılmaktadır. Bu yüzden bir kez direnç değeri ayarlandıktan sonra direnç değeri sabit kalır.

Ortam etkili dirençler

Direnç değeri çeşitli doğa olayları neticesinde değişen dirençlere “ortam etkili direnç” denir. Üzerine uygulanan ısı, ışık ve elektrik potansiyeli (gerilim) gibi etkilerle direnç değişimi sağlanır.

 A-Işık Etkili Dirençler (LDR)

Üzerine düşen ışık şiddetiyle ters orantılı olarak direnci değişen devre elemanlarıdır.

Ldr Sembolü

B- Isı Etkili Dirençler (NTC, PTC) 
Gövde sıcaklığı yükseldikçe direnci yükselen ve gövde sıcaklığı düştükçe de direnci düşen dirençlere PTC (Positive Temperature Coefficient) olarak adlandırılır.Gövde sıcaklığı düştükçe direnci yükselen ve gövde sıcaklığı yükseldikçe de direnci düşen dirençlere  NTC (Negative Temperature Coeffcient)’olarak adlandırılır.

-T Ntc  +T Ptc

6 Responses to Direnç Nedir? Direnç Çeşitleri Nelerdir?

  1. ayşe diyor ki:

    çok yardımcı oldunuz teşekkürler. 🙂

  2. Zafer diyor ki:

    teşekkürler 🙂

  3. Cevdet cihangir diyor ki:

    Allah razı olsun kısa ve öz gayet güzel

  4. ali diyor ki:

    Led nerde?

  5. MuRaT diyor ki:

    teşekkürler gayet güzel

  6. manav diyor ki:

    kaynakları da paylaşabilir misiniz lazım oldu da?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir